Giải Bài 5 Trang 110 SGK Toán 7 Tập 1 – Chân Trời Sáng Tạo: Vẽ Biểu Đồ Đoạn Thẳng

by Thầy Đông · January 7, 2026

Rate this post

Nắm vững cách biểu diễn dữ liệu bằng biểu đồ đoạn thẳng là một kỹ năng quan trọng trong môn Toán lớp 7, giúp học sinh dễ dàng hình dung và phân tích xu hướng của các số liệu theo thời gian. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết cách giải bài 5 trang 110 SGK Toán 7 tập 1 thuộc bộ sách Chân Trời Sáng Tạo, giúp các em tự tin chinh phục dạng toán này.

Đề Bài

Bảng dữ liệu sau cho biết số ổ bánh mì bán được ở căng tin trường Kim Đồng vào các ngày trong tuần vừa qua. Em hãy vẽ biểu đồ đoạn thẳng biểu diễn bảng dữ liệu này.

Ngày trong tuần	Thứ Hai	Thứ Ba	Thứ Tư	Thứ Năm	Thứ Sáu
Số ổ bánh mì	120	110	130	100	140

Phân Tích Yêu Cầu

Bài toán yêu cầu chúng ta vẽ một biểu đồ đoạn thẳng dựa trên bảng số liệu đã cho. Cụ thể, bảng này thể hiện số lượng ổ bánh mì bán được tại căng tin trường Kim Đồng trong 5 ngày liên tiếp, từ Thứ Hai đến Thứ Sáu. Mục tiêu của việc vẽ biểu đồ là để trực quan hóa sự thay đổi của số lượng bánh mì bán ra theo từng ngày, giúp người xem dễ dàng so sánh và nhận định xu hướng tăng/giảm.

Để hoàn thành yêu cầu này, chúng ta cần thực hiện các bước sau:

Xác định trục: Chọn trục ngang để biểu diễn các ngày trong tuần và trục dọc để biểu diễn số lượng bánh mì.
Chọn thang đo: Lựa chọn khoảng chia hợp lý cho cả hai trục sao cho biểu đồ cân đối và dễ đọc.
Đánh dấu điểm: Dựa vào bảng số liệu, đánh dấu các điểm tương ứng trên hệ trục tọa độ.
Nối điểm: Sử dụng các đoạn thẳng để nối các điểm đã đánh dấu theo trình tự thời gian.
Hoàn thiện biểu đồ: Đặt tên cho biểu đồ, ghi chú các giá trị số liệu và đơn vị rõ ràng.

Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng

Để vẽ biểu đồ đoạn thẳng, chúng ta cần ôn lại một số khái niệm và quy tắc cơ bản sau:

1. Biểu đồ đoạn thẳng là gì?

Biểu đồ đoạn thẳng là loại biểu đồ được sử dụng để biểu diễn sự biến động của một đại lượng theo thời gian hoặc một đại lượng liên tục khác. Nó bao gồm hai trục vuông góc: trục ngang (thường biểu diễn thời gian hoặc các giá trị độc lập) và trục dọc (thường biểu diễn giá trị của đại lượng cần khảo sát). Các điểm dữ liệu được đánh dấu trên hệ trục tọa độ, sau đó nối lại bằng các đoạn thẳng để tạo thành một đường gấp khúc.

2. Các bước vẽ biểu đồ đoạn thẳng

Quy trình chung để vẽ một biểu đồ đoạn thẳng bao gồm các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hệ trục tọa độ:
- Vẽ hai trục tọa độ vuông góc với nhau.
- Trục hoành (trục ngang): Thường dùng để biểu diễn các đại lượng không liên tục hoặc các mốc thời gian (ví dụ: ngày, tháng, năm, loại sản phẩm, địa điểm).
- Trục tung (trục dọc): Thường dùng để biểu diễn đại lượng có giá trị số thay đổi (ví dụ: số lượng, doanh thu, nhiệt độ, dân số).
Bước 2: Chọn thang đo:
- Đối với trục hoành: Ghi các mốc thời gian hoặc các danh mục đã cho trong bảng dữ liệu, đảm bảo khoảng cách giữa các mốc là đều nhau.
- Đối với trục tung: Xác định giá trị nhỏ nhất và lớn nhất trong bảng dữ liệu. Chọn một khoảng chia phù hợp (ví dụ: chia đều theo các bội số của 10, 20, 50, 100…) sao cho tất cả các giá trị đều nằm gọn trên trục và biểu đồ dễ quan sát. Ghi số thích hợp tại các vạch chia.
Bước 3: Biểu diễn dữ liệu:
- Dựa vào bảng dữ liệu, tại mỗi mốc thời gian trên trục hoành, xác định vị trí tương ứng trên trục tung theo giá trị đã cho. Đánh dấu một điểm tại giao điểm của hai giá trị này.
- Ví dụ: Nếu tại Thứ Hai bán được 120 ổ bánh mì, ta tìm đến vạch “Thứ Hai” trên trục hoành, sau đó gióng lên đến vạch “120” trên trục tung và đánh dấu một điểm.
Bước 4: Nối các điểm:
- Sử dụng thước kẻ để nối các điểm đã đánh dấu theo đúng thứ tự của trục hoành (từ trái sang phải). Các đoạn thẳng nối nhau sẽ tạo thành một đường gấp khúc.
Bước 5: Hoàn thiện biểu đồ:
- Đặt tên biểu đồ: Viết tên biểu đồ ở phía trên, nêu rõ nội dung biểu diễn (ví dụ: “Biểu đồ thể hiện số ổ bánh mì bán được tại căng tin trường Kim Đồng các ngày trong tuần”).
- Ghi chú số liệu: Có thể ghi các giá trị số liệu cụ thể tại mỗi điểm hoặc mỗi đầu đoạn thẳng để biểu đồ rõ ràng hơn.
- Ghi đơn vị: Ghi rõ đơn vị đo lường trên trục tung (ví dụ: “Số ổ bánh mì”). Trục hoành thường chỉ cần ghi tên các mốc thời gian.

3. Ý nghĩa của biểu đồ đoạn thẳng

Biểu đồ đoạn thẳng rất hữu ích trong việc:

Theo dõi xu hướng: Cho thấy sự tăng, giảm hoặc giữ nguyên của dữ liệu theo thời gian.
So sánh: Giúp dễ dàng so sánh giá trị giữa các thời điểm khác nhau.
Phát hiện điểm bất thường: Các điểm đột biến (tăng vọt hoặc giảm sâu) dễ dàng được nhận ra.
Dự báo: Trên cơ sở xu hướng đã thấy, có thể đưa ra dự đoán về giá trị trong tương lai (mặc dù với dữ liệu đơn giản này, dự báo chỉ mang tính minh họa).

Trong bài toán này, chúng ta sẽ thấy được ngày nào bán được nhiều bánh mì nhất, ngày nào bán được ít nhất và sự biến động ra sao.

Hướng Dẫn Giải Chi Tiết

Chúng ta sẽ tiến hành vẽ biểu đồ đoạn thẳng theo các bước đã nêu, áp dụng vào dữ liệu về số ổ bánh mì bán được.

Bước 1: Chuẩn bị hệ trục tọa độ

Trục hoành (trục ngang): Chúng ta sẽ biểu diễn các ngày trong tuần: Thứ Hai, Thứ Ba, Thứ Tư, Thứ Năm, Thứ Sáu. Khoảng cách giữa các ngày này cần được chia đều nhau.
Trục tung (trục dọc): Chúng ta sẽ biểu diễn số lượng ổ bánh mì bán được. Quan sát bảng dữ liệu, số ổ bánh mì nhỏ nhất là 100 và lớn nhất là 140.
- Giá trị nhỏ nhất: 100
- Giá trị lớn nhất: 140
  Để biểu đồ dễ nhìn, chúng ta có thể chọn thang đo trên trục tung theo các khoảng cách đều nhau, ví dụ: 80, 90, 100, 110, 120, 130, 140, 150. Khoảng chia này là 10 đơn vị.

Bước 2: Biểu diễn dữ liệu và đánh dấu điểm

Chúng ta sẽ đánh dấu các điểm trên hệ trục tọa độ tương ứng với từng ngày và số lượng bánh mì bán được:

Thứ Hai: 120 ổ bánh mì.
Tìm vạch “Thứ Hai” trên trục hoành, gióng lên đến vạch “120” trên trục tung. Đánh dấu điểm A.
Điểm A có tọa độ (Thứ Hai, 120).
Thứ Ba: 110 ổ bánh mì.
Tìm vạch “Thứ Ba” trên trục hoành, gióng lên đến vạch “110” trên trục tung. Đánh dấu điểm B.
Điểm B có tọa độ (Thứ Ba, 110).
Thứ Tư: 130 ổ bánh mì.
Tìm vạch “Thứ Tư” trên trục hoành, gióng lên đến vạch “130” trên trục tung. Đánh dấu điểm C.
Điểm C có tọa độ (Thứ Tư, 130).
Thứ Năm: 100 ổ bánh mì.
Tìm vạch “Thứ Năm” trên trục hoành, gióng lên đến vạch “100” trên trục tung. Đánh dấu điểm D.
Điểm D có tọa độ (Thứ Năm, 100).
Thứ Sáu: 140 ổ bánh mì.
Tìm vạch “Thứ Sáu” trên trục hoành, gióng lên đến vạch “140” trên trục tung. Đánh dấu điểm E.
Điểm E có tọa độ (Thứ Sáu, 140).

Bước 3: Nối các điểm bằng đoạn thẳng

Nối các điểm đã đánh dấu theo thứ tự từ trái sang phải bằng thước kẻ:

Nối điểm A với điểm B.
Nối điểm B với điểm C.
Nối điểm C với điểm D.
Nối điểm D với điểm E.

Ta thu được một đường gấp khúc A-B-C-D-E.

Bước 4: Hoàn thiện biểu đồ

Tên biểu đồ: Đặt tên cho biểu đồ là: “Biểu đồ thể hiện số ổ bánh mì bán được ở căng tin trường Kim Đồng trong tuần”.
Ghi chú đơn vị: Trên trục tung, ghi đơn vị “Số ổ bánh mì”.
Ghi chú giá trị số: Các vạch chia trên trục tung đã thể hiện rõ số lượng, nên việc ghi chú thêm tại các điểm có thể làm biểu đồ rối mắt hơn, nhưng nếu cần, ta có thể ghi thêm các giá trị tại mỗi điểm A, B, C, D, E (120, 110, 130, 100, 140).

Mẹo kiểm tra

Kiểm tra xem trục tung đã bắt đầu từ một giá trị hợp lý chưa (có thể không bắt đầu từ 0 nếu các giá trị khác 0 rất lớn, nhưng ở đây từ 100 là hợp lý).
Đảm bảo khoảng cách giữa các ngày trên trục hoành là đều nhau.
Kiểm tra xem các điểm đã được đánh dấu đúng với giá trị trong bảng chưa.
Đường gấp khúc có đi qua đúng các điểm đã đánh dấu và theo đúng thứ tự thời gian không.
Tên biểu đồ và đơn vị trên trục tung đã được ghi rõ ràng chưa.

Lỗi hay gặp

Sai thang đo trục tung: Chọn khoảng chia quá lớn hoặc quá nhỏ, khiến biểu đồ bị co rúm hoặc kéo giãn quá mức, khó quan sát.
Khoảng cách trục hoành không đều: Các ngày được biểu diễn với khoảng cách khác nhau, làm sai lệch cảm nhận về sự biến động.
Nhầm lẫn giá trị: Đặt sai điểm trên trục tung tương ứng với ngày trên trục hoành.
Quên nối điểm hoặc nối sai thứ tự: Làm cho biểu đồ trở thành tập hợp các điểm rời rạc hoặc đường gấp khúc sai.
Thiếu tên biểu đồ hoặc đơn vị: Biểu đồ không rõ ràng về nội dung đang thể hiện.

Đáp Án/Kết Quả

Sau khi hoàn thành các bước trên, chúng ta thu được biểu đồ đoạn thẳng biểu diễn số ổ bánh mì bán được tại căng tin trường Kim Đồng trong tuần. Biểu đồ này cho thấy:

Số lượng bánh mì bán được cao nhất vào Thứ Sáu với 140 ổ.
Số lượng bánh mì bán được thấp nhất vào Thứ Năm với 100 ổ.
Có sự biến động trong các ngày: số lượng giảm từ Thứ Hai sang Thứ Ba và Thứ Năm, nhưng lại tăng mạnh vào Thứ Tư và Thứ Sáu.

Biểu đồ hoàn chỉnh sẽ giống với hình ảnh minh họa trong phần lời giải chi tiết của bài gốc, với các trục rõ ràng, các điểm được đánh dấu và nối liền, cùng với tên biểu đồ và đơn vị thích hợp.

Tóm lại, giải bài 5 trang 110 SGK Toán 7 tập 1 giúp chúng ta hiểu rõ cách chuyển đổi dữ liệu từ dạng bảng sang dạng biểu đồ đoạn thẳng. Việc vẽ biểu đồ không chỉ rèn luyện kỹ năng trình bày dữ liệu mà còn giúp phân tích xu hướng một cách trực quan và hiệu quả. Hãy luyện tập thường xuyên để làm chủ dạng toán này và áp dụng vào việc phân tích các số liệu thực tế trong học tập cũng như cuộc sống.

Ngày chỉnh sửa nội dung mới nhất January 7, 2026 by Thầy Đông

Thầy Đông

Thầy Đông – Giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, giáo viên luyện thi THPT
Thầy Đông bắt đầu sự nghiệp tại một trường THPT ở quê nhà, sau đó trúng tuyển giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội nhờ chuyên môn vững và kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Với nhiều năm đồng hành cùng học sinh, thầy được biết đến bởi phong cách giảng dạy rõ ràng, dễ hiểu và gần gũi. Hiện thầy giảng dạy tại dehocsinhgioi, tiếp tục truyền cảm hứng học tập cho học sinh cấp 3 thông qua các bài giảng súc tích, thực tiễn và giàu nhiệt huyết.