Luyện Thi Tiếng Việt Vào Lớp 6: Chinh Phục Bài Thi Hiệu Quả Cùng Chuyên Gia

Luyện thi tiếng việt vào lớp 6 là hành trình quan trọng, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phương pháp học tập thông minh. Bài viết này cung cấp kiến thức nền tảng, phân tích chi tiết các dạng bài tập thường gặp, cùng những mẹo làm bài hiệu quả, giúp học sinh tự tin chinh phục kỳ thi tuyển sinh lớp 6.

Đề Bài

Chọn chữ cái đứng trước đáp án đúng của mỗi câu (từ câu 1 đến câu 8) chép vào bài làm.

Câu 1: Trong các thành ngữ sau đây, thành ngữ nào không chứa cặp từ trái nghĩa?

1. Gần nhà xa ngõ.
2. Chân lấm tay bùn.
3. Ba chìm bảy nổi.
4. Lên thác xuống ghềnh.

Câu 2: Dòng nào sau đây đều là từ ghép tổng hợp?
A. Tốt tươi, đi đứng, mặt mày, rạo rực.

1. Đàn bầu, lạnh lùng, nhỏ nhặt, nấu nướng.
2. Hư hỏng, bó buộc, mơ mộng, tóc tai.
3. Xanh xao, bọt bèo, yêu thương, đáo để.

Câu 3: Từ “ăn” trong câu nào dưới đây được dùng theo nghĩa chuyển?

1. Tối nay, tôi ăn cơm ở nhà bà ngoại.
2. Ăn trông nồi, ngồi trông hướng.
3. Mỗi bữa, nó chỉ ăn có một bát cơm.
4. Mẹ tôi là người làm công ăn lương.

Câu 4: Câu nào sau đây là câu cầu khiến?

1. Lan làm bài tập này thế nào nhỉ?
2. Cậu đứng xa chỗ đó ra!
3. Bông hoa này đẹp thật!
4. Thôi, mình làm vỡ mất lọ hoa này rồi!

Câu 5: Câu nào dưới đây đặt dấu gạch chéo (/) đúng vị trí để phân cách chủ ngữ và vị ngữ?

1. Sau trận bão, chân trời, ngấn bể sạch như / tấm kính lau hết mây hết bụi.
2. Sau trận bão, chân trời, ngấn bể sạch / như tấm kính lau hết mây hết bụi.
3. Sau trận bão, chân trời, ngấn bể sạch như tấm kính / lau hết mây hết bụi.
4. Sau trận bão, chân trời, ngấn bể / sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi.

Câu 6: Kết hợp nào không phải là một từ?

1. Nước biển.
2. Xe đạp.
3. Học hát.
4. Xe cộ.

Câu 7: Hai câu thơ sau trong bài “Tiếng vọng” của Nguyễn Quang Thiều sử dụng biện pháp tu từ gì?
“Những quả trứng lại lăn vào giấc ngủ
Tiếng lăn như đá lở trên ngàn.”

1. Điệp từ – so sánh.
2. Ẩn dụ – so sánh.
3. Nhân hóa – so sánh.
4. Không có sử dụng biện pháp tu từ.

Câu 8: Các vế câu trong câu ghép “Mưa càng to, gió càng thổi mạnh.” có quan hệ ý nghĩa với nhau như thế nào?

1. Quan hệ tăng tiến.
2. Quan hệ điều kiện, giả thiết – kết quả.
3. Quan hệ nguyên nhân – kết quả.
4. Quan hệ tương phản.

PHẦN II. TỰ LUẬN (16,0 điểm)

Câu 1:(1,0 điểm) Xếp các từ in đậm trong đoạn văn dưới đây vào bảng phân loại cho phù hợp:
“Sau trận bão, chân trời ngấn bể sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi. Mặt trời nhú lên dần dần, rồi lên cho kì hết. Tròn trĩnh và phúc hậu như lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn. Quả trứng hồng hào thăm thẳm và đường bệ đặt lên một mâm bạc đường kính mâm rộng bằng cả một chân trời màu ngọc trai nước biển hửng hồng. Y như một mâm lễ phẩm tiến ra từ trong bình minh để mừng cho sự trường thọ của tất cả những người chài lưới trên muôn thuở biển Đông.”
(Cô Tô – Nguyễn Tuân)

Câu 2:(3,5 điểm)
Xác định các bộ phận chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ trong mỗi câu sau:

1. a) Buổi sớm, ngược hướng chúng bay đi tìm ăn và buổi chiều theo hướng chúng bay về tổ, con thuyền sẽ tới được bờ.
2. b) Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông.
3. c) Những chú dế bị sặc nước bò ra khỏi tổ.
4. d) Những kiến trúc sư thiết kế công trình đang miệt mài làm việc.

Câu 3:(2,0 điểm) Chữa lại mỗi dòng sau đây thành câu theo hai cách khác nhau:

1. a) Những người ngư dân vẫn vượt sóng ra khơi ấy
2. b) Mặc dù tàu Trung Quốc hung hăng đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam

Câu 4:(2,5 điểm)
Trong bài “Bác ơi!”, nhà thơ Tố Hữu có viết:
“Bác sống như trời đất của ta
Yêu từng ngọn lúa, mỗi nhành hoa
Tự do cho mỗi đời nô lệ
Sữa để em thơ, lụa tặng già.”
Đoạn thơ trên đã giúp em hiểu được nét đẹp gì trong cuộc sống của Bác Hồ kính yêu?

Câu 5:(7,0 điểm)
Em hãy tả lại cảnh vật thiên nhiên và con người mỗi dịp tết đến xuân về.

Phân Tích Yêu Cầu

Đề thi gồm hai phần chính: Trắc nghiệm và Tự luận, tập trung vào các kiến thức Tiếng Việt cơ bản dành cho học sinh lớp 6, bao gồm:

• Phần Trắc nghiệm: Kiểm tra khả năng nhận diện thành ngữ, từ ghép, nghĩa của từ, câu cầu khiến, dấu câu, từ loại, biện pháp tu từ và quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép.
• Phần Tự luận: Đánh giá kỹ năng phân tích cấu tạo câu (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ), sửa lỗi câu, cảm thụ văn học qua đoạn thơ và kỹ năng làm văn miêu tả cảnh vật, con người.

Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng

Để làm tốt bài thi luyện thi tiếng việt vào lớp 6, học sinh cần nắm vững các kiến thức sau:

1. Từ vựng và Ngữ pháp

• Thành ngữ: Hiểu nghĩa, nhận diện các cặp từ trái nghĩa, từ đồng nghĩa trong thành ngữ.
• Từ ghép: Phân biệt từ ghép tổng hợp và từ ghép phân loại. Hiểu cấu tạo của từ ghép.
• Nghĩa của từ: Nhận diện nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ trong ngữ cảnh.
• Các loại câu: Câu đơn, câu ghép, câu cầu khiến, câu hỏi, câu cảm. Xác định đúng chức năng ngữ pháp (chủ ngữ, vị ngữ, trạng ngữ).
• Biện pháp tu từ: Nhân hóa, so sánh, ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ.
• Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép: Tăng tiến, nguyên nhân – kết quả, điều kiện – giả thiết – kết quả, tương phản, bổ sung.

2. Phân tích cấu tạo câu

• Chủ ngữ: Xác định đối tượng được nói đến trong câu.
• Vị ngữ: Xác định hành động, trạng thái, đặc điểm của chủ ngữ.
• Trạng ngữ: Xác định các yếu tố chỉ thời gian, địa điểm, nguyên nhân, mục đích, cách thức diễn ra hành động.

3. Làm văn miêu tả

• Cấu trúc bài văn: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
• Yếu tố miêu tả: Cảnh vật thiên nhiên (bầu trời, cây cối, hoa lá, không khí, âm thanh) và con người (hoạt động, tâm trạng, trang phục).
• Biện pháp nghệ thuật: Sử dụng so sánh, nhân hóa, ẩn dụ để bài văn sinh động, giàu hình ảnh.
• Ngôn ngữ: Sử dụng từ ngữ gợi tả, gợi cảm, câu văn mạch lạc, có cảm xúc.

Hướng Dẫn Giải Chi Tiết

Phần I: Trắc nghiệm

Câu 1:

• Phân tích: Cần xác định các cặp từ trái nghĩa trong từng thành ngữ.
  • “Gần nhà xa ngõ”: Gần – xa (trái nghĩa).
  • “Chân lấm tay bùn”: Lấm – bùn (không trái nghĩa).
  • “Ba chìm bảy nổi”: Ba – bảy (số lượng, không trái nghĩa). Tuy nhiên, “chìm” và “nổi” là cặp từ trái nghĩa.
  • “Lên thác xuống ghềnh”: Lên – xuống (trái nghĩa).
• Kiến thức: Thành ngữ, cặp từ trái nghĩa.
• Mẹo kiểm tra: Đọc kỹ từng thành ngữ, tìm các từ có nghĩa đối lập nhau.
• Lỗi hay gặp: Nhầm lẫn giữa từ trái nghĩa và các từ chỉ sự vật, hiện tượng khác nhau.
• Đáp án: B. Chân lấm tay bùn (Thành ngữ này miêu tả sự vất vả, lam lũ, không chứa cặp từ trái nghĩa rõ rệt như các thành ngữ còn lại).

Câu 2:

• Phân tích: Từ ghép tổng hợp là từ ghép có nghĩa chung, không có sự phân biệt rõ ràng về ý nghĩa giữa các tiếng.
  • A. Tốt tươi (tốt và tươi đều chỉ trạng thái tốt), đi đứng (chỉ chung hành động đi và đứng), mặt mày (chỉ chung khuôn mặt), rạo rực (từ láy).
  • 1. Đàn bầu (tên nhạc cụ), lạnh lùng (tính từ), nhỏ nhặt (tính từ), nấu nướng (chỉ chung hành động nấu).
  • C. Hư hỏng (chỉ chung trạng thái hỏng), bó buộc (chỉ chung sự ràng buộc), mơ mộng (chỉ chung trạng thái mơ mộng), tóc tai (chỉ chung mái tóc).
  • 3. Xanh xao (tính từ), bọt bèo (từ láy), yêu thương (tình cảm), đáo để (tính từ).
• Kiến thức: Từ ghép tổng hợp, từ ghép phân loại, từ láy.
• Đáp án: C.

Câu 3:

• Phân tích: Nghĩa chuyển là nghĩa phát triển từ nghĩa gốc, dựa trên sự tương đồng về hình thức, chức năng hoặc đặc điểm.
  • 1. “ăn cơm”: Nghĩa gốc, chỉ hành động tiêu thụ thức ăn.
  • 2. “Ăn trông nồi, ngồi trông hướng”: Nghĩa gốc, chỉ hành động ăn uống và quan sát.
  • 3. “ăn có một bát cơm”: Nghĩa gốc, chỉ hành động tiêu thụ thức ăn.
  • 4. “làm công ăn lương”: Nghĩa chuyển, “ăn” ở đây chỉ việc nhận tiền công để sinh sống, tương tự như “ăn” để duy trì sự sống.
• Kiến thức: Nghĩa gốc, nghĩa chuyển của từ.
• Đáp án: 4.

Câu 4:

• Phân tích: Câu cầu khiến dùng để ra lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo.
  • 1. Câu hỏi.
  • 2. Câu cầu khiến (yêu cầu, đề nghị).
  • 3. Câu cảm.
  • 4. Câu cảm (thể hiện sự tiếc nuối).
• Kiến thức: Các loại câu (câu hỏi, câu cầu khiến, câu cảm).
• Đáp án: 2.

Câu 5:

• Phân tích: Dấu gạch chéo (/) dùng để ngăn cách chủ ngữ và vị ngữ trong câu.
  • 1. Sai, ngăn cách giữa trạng ngữ và CN/VN.
  • 2. Sai, ngăn cách giữa CN và VN.
  • 3. Sai, ngăn cách giữa CN và VN.
  • 4. Đúng, ngăn cách chủ ngữ “chân trời, ngấn bể” và vị ngữ “sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi”.
• Kiến thức: Cấu tạo câu, dấu gạch chéo.
• Đáp án: 4.

Câu 6:

• Phân tích: Từ là đơn vị ngôn ngữ có nghĩa, có thể đứng độc lập hoặc kết hợp. Cần xác định kết hợp nào không tạo thành một đơn vị có nghĩa hoặc không phải là một từ đơn.
  • 1. Nước biển: Từ ghép, chỉ loại nước.
  • 2. Xe đạp: Từ ghép, chỉ phương tiện.
  • 3. Học hát: Cụm động từ, chỉ hành động học và hành động hát, không phải là một từ đơn.
  • 4. Xe cộ: Từ ghép, chỉ chung các loại xe.
• Kiến thức: Từ đơn, từ ghép, cụm từ.
• Đáp án: 3.

Câu 7:

• Phân tích:
  • “Những quả trứng lại lăn vào giấc ngủ”: Trứng không thể tự lăn vào giấc ngủ, đây là sự gán cho vật vô tri đặc điểm của con người (nhân hóa).
  • “Tiếng lăn như đá lở trên ngàn”: So sánh tiếng lăn với đá lở bằng từ “như”.
• Kiến thức: Biện pháp tu từ nhân hóa, so sánh.
• Đáp án: 3. Nhân hóa – so sánh.

Câu 8:

• Phân tích:
  • “Mưa càng to, gió càng thổi mạnh.”: Cả hai vế đều tăng mức độ lên. Khi vế trước tăng thì vế sau cũng tăng theo.
• Kiến thức: Quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép.
• Đáp án: 1. Quan hệ tăng tiến.

Phần II: Tự luận

Câu 1: Xếp các từ in đậm vào bảng phân loại.

• Động từ: lau, nhú, đặt
• Tính từ: sạch, đầy đặn, hồng hào, rộng
• Quan hệ từ: rồi, như, của

Câu 2: Xác định các bộ phận chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ.

1. a) [Trạng ngữ] Buổi sớm, [Trạng ngữ] ngược hướng chúng bay đi tìm ăn và [Trạng ngữ] buổi chiều theo hướng chúng bay về tổ, [Chủ ngữ] con thuyền // [Vị ngữ] sẽ tới được bờ.

   • Phân tích: “Buổi sớm”, “ngược hướng chúng bay đi tìm ăn”, “buổi chiều theo hướng chúng bay về tổ” là các trạng ngữ chỉ thời gian và hoàn cảnh. “con thuyền” là chủ ngữ. “sẽ tới được bờ” là vị ngữ.

2. b) [Trạng ngữ] Mấy hôm nọ, [Trạng ngữ] trời mưa lớn, [Trạng ngữ] trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, [Chủ ngữ] nước // [Vị ngữ] dâng trắng mênh mông.

   • Phân tích: “Mấy hôm nọ” (thời gian), “trời mưa lớn” (hoàn cảnh), “trên những hồ ao quanh bãi trước mặt” (địa điểm) là trạng ngữ. “nước” là chủ ngữ. “dâng trắng mênh mông” là vị ngữ.

3. c) [Chủ ngữ] Những chú dế bị sặc nước // [Vị ngữ] bò ra khỏi tổ.

   • Phân tích: “Những chú dế bị sặc nước” là chủ ngữ. “bò ra khỏi tổ” là vị ngữ. Câu này không có trạng ngữ.

4. d) [Chủ ngữ] Những kiến trúc sư thiết kế công trình // [Vị ngữ] đang miệt mài làm việc.

   • Phân tích: “Những kiến trúc sư thiết kế công trình” là chủ ngữ. “đang miệt mài làm việc” là vị ngữ. Câu này không có trạng ngữ.

Câu 3: Chữa lại mỗi dòng thành câu theo hai cách khác nhau.

1. a) Những người ngư dân vẫn vượt sóng ra khơi ấy

   • Cách 1 (Bỏ từ): Những người ngư dân vẫn vượt sóng ra khơi.
   • Cách 2 (Thêm vị ngữ): Những người ngư dân vẫn vượt sóng ra khơi ấy để bảo vệ chủ quyền biển đảo quê hương.

2. b) Mặc dù tàu Trung Quốc hung hăng đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam

   • Cách 1 (Bỏ từ): Tàu Trung Quốc hung hăng đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam.
   • Cách 2 (Thêm chủ ngữ, vị ngữ): Mặc dù tàu Trung Quốc hung hăng đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam nhưng các chiến sĩ Việt Nam vẫn giữ bình tĩnh và kiên quyết bảo vệ tàu.

Câu 4: Nét đẹp trong cuộc sống của Bác Hồ qua đoạn thơ “Bác ơi!”.

Đoạn thơ “Bác ơi!” của Tố Hữu đã khắc họa sâu sắc những nét đẹp cao quý trong cuộc sống của Bác Hồ kính yêu. Bác được ví von như “trời đất của ta”, vừa vĩ đại, bao la, che chở cho dân tộc, vừa gần gũi, thân thương, là hơi thở, là sự sống của mỗi người dân Việt Nam. Tình yêu thương của Bác không chỉ dành cho non sông, đất nước mà còn lan tỏa đến “từng ngọn lúa, mỗi nhành hoa”, thể hiện sự trân trọng, yêu quý mọi vẻ đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống. Tình yêu ấy còn được thể hiện qua hành động thiết thực, quan tâm sâu sắc đến hạnh phúc của con người, từ em thơ với “sữa” đến người già với “lụa”. Đặc biệt, Bác đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, mang lại “Tự do cho mỗi đời nô lệ”, cho thấy một trái tim vĩ đại luôn hướng về hạnh phúc chung của toàn nhân loại. Cuộc đời Bác là minh chứng cho một lối sống giản dị, cao đẹp, quên mình vì dân, vì nước.

Câu 5: Tả lại cảnh vật thiên nhiên và con người mỗi dịp tết đến xuân về.

Mỗi độ xuân về, không khí đất trời như bừng tỉnh sau giấc ngủ đông dài, khoác lên mình tấm áo mới rực rỡ và tràn đầy sức sống. Bầu trời dường như cao hơn, trong xanh hơn, những áng mây lững lờ trôi bồng bềnh như những dải lụa trắng. Nắng xuân ấm áp, dịu dàng len lỏi qua từng kẽ lá, đánh thức vạn vật. Cây cối đâm chồi nảy lộc, những mầm xanh non tơ vươn mình mạnh mẽ, báo hiệu một mùa sinh sôi. Khắp nơi, muôn hoa đua nhau khoe sắc: đào thắm hồng rực rỡ, mai vàng rực rỡ, xen lẫn những sắc màu tươi tắn của các loài hoa khác, tạo nên một bức tranh thiên nhiên sống động và ngát hương. Tiếng chim hót líu lo trên cành, từng đàn én rộn ràng bay lượn trên bầu trời, mang theo niềm vui và hy vọng.

Không chỉ thiên nhiên thay đổi, Tết còn mang đến niềm vui sum họp, đoàn viên cho mỗi gia đình. Sau một năm bận rộn với bao lo toan, mọi người trở về bên mái ấm yêu thương. Đường phố trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết với cảnh mua sắm, trang hoàng nhà cửa. Những câu chúc tốt đẹp, những lời hỏi thăm chân thành vang lên khắp nơi. Trẻ thơ rạng rỡ trong những bộ quần áo mới, háo hức chờ đợi những phong bao lì xì may mắn. Tiếng cười nói rộn rã, không khí ấm áp, hân hoan lan tỏa khắp mọi ngóc ngách. Mùa xuân, mùa của lễ hội, mùa của tình yêu thương và hy vọng, luôn gieo vào lòng người những ước mơ đẹp đẽ về một tương lai tươi sáng hơn.

Conclusion

Kỳ thi luyện thi tiếng việt vào lớp 6 đòi hỏi sự nắm vững kiến thức ngữ pháp, từ vựng và kỹ năng làm văn. Bằng việc phân tích kỹ đề bài, ôn tập kiến thức nền tảng và luyện tập thường xuyên các dạng bài tập, học sinh hoàn toàn có thể tự tin chinh phục thành công mục tiêu của mình. Chúc các em ôn tập hiệu quả và đạt kết quả cao nhất!

Ngày chỉnh sửa nội dung mới nhất January 15, 2026 by Thầy Đông

Thầy Đông

Thầy Đông – Giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, giáo viên luyện thi THPT
Thầy Đông bắt đầu sự nghiệp tại một trường THPT ở quê nhà, sau đó trúng tuyển giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội nhờ chuyên môn vững và kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Với nhiều năm đồng hành cùng học sinh, thầy được biết đến bởi phong cách giảng dạy rõ ràng, dễ hiểu và gần gũi. Hiện thầy giảng dạy tại dehocsinhgioi, tiếp tục truyền cảm hứng học tập cho học sinh cấp 3 thông qua các bài giảng súc tích, thực tiễn và giàu nhiệt huyết.