Vở Bài Tập Tiếng Việt Lớp 5 Tập 2: Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ – Kết Nối Tri Thức

Chào mừng bạn đến với bài viết chi tiết về vở bài tập tiếng việt 5 tập 2, tập trung vào Bài 2: Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ thuộc bộ sách Kết nối tri thức. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau phân tích sâu về cách viết mở bài và kết bài cho bài văn tả người, một kỹ năng quan trọng trong chương trình tiếng việt lớp 5. Bên cạnh đó, bài viết còn cung cấp các ví dụ minh họa và gợi ý để các em học sinh có thể áp dụng hiệu quả vào bài làm của mình, đặc biệt là các dạng mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng.

Đề Bài

Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 9 Bài 1: Nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài.

a. Mở bài

b. Kết bài

Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 10 Bài 2: Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển theo cách của em.

– Mở bài: …………………………………………………………………..

– Kết bài: ………………………………………………………………….

Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài 3: Trả lời các câu hỏi sau:

a. Theo em, khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách nào?

b. Theo em, khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?

Phân Tích Yêu Cầu

Bài tập này yêu cầu học sinh lớp 5 phân biệt và thực hành hai kỹ năng viết văn quan trọng: cách mở bài và cách kết bài trong bài văn tả người. Cụ thể, bài tập chia thành ba phần chính: phân tích sự khác biệt giữa các dạng mở bài (trực tiếp và gián tiếp) và kết bài (không mở rộng và mở rộng) dựa trên ví dụ cho sẵn; tự thực hành viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho một bài văn cụ thể; và cuối cùng là trả lời câu hỏi khái quát về cách viết hai dạng này. Mục tiêu là giúp học sinh hiểu rõ bản chất, tác dụng và cách áp dụng linh hoạt các kiểu mở bài, kết bài để bài văn thêm sinh động, hấp dẫn và thể hiện được cảm xúc, suy nghĩ của người viết.

Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng

Để hoàn thành tốt các bài tập này, học sinh cần nắm vững các kiến thức sau về cấu trúc bài văn tả người:

1. Mở bài: Là phần mở đầu của bài văn, giới thiệu về đối tượng tả.

   • Mở bài trực tiếp: Đi thẳng vào giới thiệu đối tượng tả. Ví dụ: “Bạn Lan là một cô bé chăm chỉ.”
   • Mở bài gián tiếp: Nói về một sự việc, một khung cảnh, hoặc một suy nghĩ có liên quan rồi mới dẫn dắt vào giới thiệu đối tượng tả. Cách này thường tạo sự tò mò và thu hút người đọc hơn. Ví dụ: “Trong lớp em, ai cũng yêu quý bạn Lan vì sự tốt bụng của bạn.”

2. Kết bài: Là phần kết thúc của bài văn, nêu cảm nghĩ hoặc nhận xét của người viết về đối tượng tả.

   • Kết bài không mở rộng: Chỉ tóm tắt lại nội dung hoặc nêu cảm nghĩ đơn giản về đối tượng. Ví dụ: “Em rất yêu quý bạn Lan.”
   • Kết bài mở rộng: Nêu thêm suy nghĩ, cảm xúc, mong ước hoặc liên hệ với những vấn đề rộng hơn có liên quan đến đối tượng. Cách này giúp bài văn có ý nghĩa sâu sắc và để lại ấn tượng lâu dài cho người đọc. Ví dụ: “Em mong Lan sẽ luôn giữ vững sự chăm chỉ này để đạt được nhiều thành công hơn nữa trong học tập.”

Hướng Dẫn Giải Chi Tiết

Bài 1: Phân biệt các cách mở bài và kết bài

a. Mở bài:

• Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay tên nhân vật và đặc điểm nổi bật của nhân vật đó. Câu văn “Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ” đi thẳng vào vấn đề, giới thiệu Thắng và khả năng bơi lội của cậu.
• Mở bài gián tiếp: Dẫn dắt bằng cách miêu tả khung cảnh, hoàn cảnh sống, hoặc một đặc điểm chung của tập thể rồi mới giới thiệu nhân vật. Câu văn “Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp, được làm quen với sóng xanh, nắng vàng ngay từ thuở ấu thơ. Đứa nào cũng biết bơi lội, nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm của bọn trẻ chúng tôi” tạo một bức tranh về cuộc sống vùng biển, giới thiệu khả năng bơi lội chung rồi mới nhấn mạnh Thắng là người xuất sắc nhất. Điểm khác biệt chính là cách tiếp cận: trực tiếp đi thẳng vào nhân vật, gián tiếp tạo bối cảnh rồi mới đến nhân vật. Mở bài gián tiếp thường có tính gợi mở và thu hút hơn.

b. Kết bài:

• Kết bài không mở rộng: Chỉ đơn giản nêu lên cảm xúc hoặc nhận xét trực tiếp về nhân vật sau khi miêu tả. Câu “Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục” chỉ nêu lên thái độ của đám trẻ.
• Kết bài mở rộng: Ngoài việc nêu cảm xúc, còn mở rộng thêm suy nghĩ, suy đoán hoặc liên hệ xa hơn. Câu “Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng thì mới có thể trở thành anh chàng bơi lội giỏi giang như thế. Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi?” không chỉ nói lên sự thán phục mà còn suy đoán về tình yêu biển cả của Thắng và đặt câu hỏi gợi mở cho người đọc. Điểm khác biệt là kết bài mở rộng đào sâu hơn vào cảm xúc, suy nghĩ và có tính liên kết, gợi mở cao hơn.

Bài 2: Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển

• Mở bài gián tiếp:
  Thôn Bần là thôn nổi tiếng nhất vùng với nghề đánh cá, dệt lưới cá. Nhà nhà người người cứ truyền nhau nghề này không biết bao nhiêu đời, bao nhiêu thế hệ. Đặc biệt trong thôn không ai không biết cậu bé Thắng – người được mệnh danh là địch thủ bơi lội so với đám trẻ trong làng.
  (Giải thích: Đoạn mở bài này bắt đầu bằng việc giới thiệu về nghề nghiệp và đặc trưng của thôn Bần, tạo bối cảnh chung, sau đó mới dẫn dắt đến nhân vật Thắng và tài năng bơi lội của cậu, đúng theo yêu cầu của mở bài gián tiếp).

• Kết bài mở rộng:
  Nhìn nó lặn ngụp, bọn trẻ ngạc nhiên, đắm đuối theo dõi những bọt khí, những đợt sóng lăn tăn cuồn cuộn. Chúng ước ao giá bản thân có thể bơi giỏi được như Thắng. Ở cái tuổi “nửa nạc nửa mỡ”, đứa thán phục tài nghệ, đứa ghen tị ra mặt với tài năng xuất thần của Thắng. Có lẽ so với bọn trẻ, Thắng gan dạ và vất vả, đảm đương và lo toan hơn chúng rất nhiều. Âu cũng là xứng đáng, hợp tình với bọn trẻ.
  (Giải thích: Đoạn kết bài này không chỉ dừng lại ở việc miêu tả sự thán phục của đám trẻ mà còn mở rộng suy nghĩ về sự gan dạ, vất vả của Thắng, đồng thời thể hiện sự đồng cảm và nhận xét về sự xứng đáng với tài năng của cậu, phù hợp với kết bài mở rộng).

Bài 3: Trả lời câu hỏi về cách viết mở bài và kết bài

a. Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách nào?

Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng các cách sau:

• Nêu suy nghĩ về sự việc, hoạt động, hoặc đặc điểm chung có liên quan đến người được tả, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
• Bày tỏ những mong muốn, lời chúc về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
• Bộc lộ những cảm xúc mãnh liệt, tha thiết, hoặc ấn tượng sâu sắc về người được tả.
• Trích dẫn một câu thơ, câu hát, danh ngôn, hoặc một câu nói nổi tiếng nói về đức tính, công lao, hoặc ý nghĩa của người được tả.
• Kể một câu chuyện ngắn, một kỷ niệm riêng tư, hoặc một sự việc đặc biệt có liên quan đến người được tả.

b. Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?

Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo các hướng sau:

• Nêu bật cảm nghĩ, suy ngẫm sâu sắc của em về người được tả, về những giá trị, bài học mà họ mang lại.
• Bày tỏ những mong muốn, lời hứa hoặc hy vọng về tương lai của người được tả hoặc về bản thân em liên quan đến người đó.
• Khẳng định lại ý nghĩa, vai trò, hoặc công lao to lớn của người được tả đối với cá nhân em, gia đình, cộng đồng hoặc đất nước.
• Liên hệ với những vấn đề rộng lớn hơn, có ý nghĩa xã hội hoặc nhân văn, từ đó nâng cao giá trị của bài viết.
• Kết bài bằng một lời nhận xét, một câu hát, một câu thơ, hoặc một lời nhắn nhủ ý nghĩa về người được tả.

Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng

Trong vở bài tập tiếng việt 5 tập 2, việc nắm vững các phương pháp viết mở bài và kết bài là vô cùng quan trọng. Mở bài gián tiếp giúp tạo ấn tượng ban đầu bằng cách khơi gợi sự tò mò, dẫn dắt người đọc vào câu chuyện một cách tự nhiên. Kết bài mở rộng lại giúp bài văn có chiều sâu, thể hiện rõ cảm xúc và suy nghĩ của người viết, đồng thời để lại ấn tượng lâu dài.

Hướng Dẫn Giải Chi Tiết

Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt và viết thông tin vào phiếu đọc sách.

(Phần này yêu cầu học sinh tự thực hiện dựa trên việc đọc tài liệu bên ngoài, do đó không có nội dung giải chi tiết tại đây. Học sinh cần tìm đọc các bài báo, câu chuyện về người tốt việc tốt và ghi lại các thông tin theo mẫu phiếu đọc sách được cung cấp trong vở bài tập).

Phiếu đọc sách về người tốt việc tốt

(Hình ảnh minh họa phiếu đọc sách)

Đáp Án/Kết Quả

Bài tập này giúp học sinh phân biệt rõ ràng giữa mở bài trực tiếp và gián tiếp, cũng như kết bài không mở rộng và mở rộng. Học sinh cũng được thực hành viết các dạng mở bài và kết bài này, đồng thời khái quát hóa các cách viết hiệu quả. Việc hoàn thành bài tập này trang bị cho các em kỹ năng viết văn miêu tả sinh động, giàu cảm xúc hơn.

Vận Dụng

Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Viết 1 – 2 câu về một việc tốt mà em đã làm hoặc em mong muốn được làm cho cộng đồng.

Trả lời:

Việc tốt em đã làm cho cộng đồng: Hàng ngày đi học về, em đi học về dọc theo con đường nhỏ dẫn vào nhà. Hễ thấy rác, vỏ hộp, giấy vụn, cành cây,… em đều nhặt lên cho vào thùng rác gần nhà mình. Những việc này thật nhỏ nhoi và đơn giản, em có thể dễ dàng làm được mà không cần ai nhắc nhở. Em thấy việc làm của mình thật ý nghĩa, giúp cho nơi em ở thêm sạch đẹp.

(Đây là một ví dụ về việc tốt đã làm. Học sinh có thể viết về những việc tương tự hoặc những mong muốn làm việc tốt cho cộng đồng trong tương lai).

Kết Luận

Việc nắm vững cách viết mở bài và kết bài là một yếu tố then chốt để tạo nên một bài văn tả người thành công. Thông qua vở bài tập tiếng việt 5 tập 2, các em học sinh được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để thể hiện sự sáng tạo, cảm xúc và suy nghĩ của mình một cách hiệu quả. Chúc các em luôn học tốt và áp dụng thành công những kiến thức đã học vào bài làm của mình.

Ngày chỉnh sửa nội dung mới nhất January 15, 2026 by Thầy Đông

Thầy Đông

Thầy Đông – Giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, giáo viên luyện thi THPT
Thầy Đông bắt đầu sự nghiệp tại một trường THPT ở quê nhà, sau đó trúng tuyển giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội nhờ chuyên môn vững và kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Với nhiều năm đồng hành cùng học sinh, thầy được biết đến bởi phong cách giảng dạy rõ ràng, dễ hiểu và gần gũi. Hiện thầy giảng dạy tại dehocsinhgioi, tiếp tục truyền cảm hứng học tập cho học sinh cấp 3 thông qua các bài giảng súc tích, thực tiễn và giàu nhiệt huyết.