Thực Hành Tiếng Việt Lớp 6 Trang 66: Cụm Danh Từ – Kết Nối Tri Thức
Chào mừng các em đến với bài soạn chi tiết về Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 66 thuộc bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống. Bài học hôm nay sẽ đi sâu vào cấu trúc và cách sử dụng của cụm danh từ, một yếu tố quan trọng giúp câu văn thêm phong phú và giàu thông tin. Chúng ta sẽ cùng nhau phân tích các ví dụ, nắm vững kiến thức nền tảng và áp dụng vào bài tập thực tế để nâng cao kỹ năng sử dụng tiếng Việt.
Đề Bài
Cụm danh từ
Câu 1 (trang 66 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):
– Cụm danh từ trong các câu là:
a.
– “khách qua đường” (“khách”: danh từ trung tâm, “qua đường”: phần phụ sau bổ sung ý nghĩa về đặc điểm cho danh từ trung tâm)
– “lời chào hàng của em” (“lời”: danh từ trung tâm, “chào hàng của em” : phần phụ sau, miêu tả, hạn định danh từ trung tâm).
b.
– “tất cả các ngọn nến” (“ngọn nến”: danh từ trung tâm, “tất cả các”: phần phụ trước, bổ sung ý nghĩa chỉ tổng thể sự vật (tất cả) và chỉ số lượng (các)).
– “những ngôi sao trên trời” (“ngôi sao”: danh từ trung tâm, “những”: phần phụ trước, chỉ số lượng, “trên trời”: phần phụ sau, miêu tả, hạn định danh từ trung tâm).
Câu 2 (trang 66 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):
– Ví dụ cụm danh từ: “hai ngôi nhà”
– Những cụm danh từ khác có thể tạo ra:
+ những ngôi nhà ấy
+ ngôi nhà xinh xắn kia
+ ngôi nhà của tôi
Câu 3 (trang 66 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):
a.
– Em bé vẫn lang thang trên đường
→ chủ ngữ là danh từ “em bé”
– Em bé đáng thương, bụng đói rét vẫn lang thang trên đường.
→ chủ ngữ là cụm danh từ “em bé đáng thương, bụng đói rét”
b.
– Em gái đang dò dẫm trong đêm tối
→ chủ ngữ là danh từ “em gái”
– Một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối.
→ chủ ngữ là cụm danh từ “một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất”.
→ Chủ ngữ là cụm danh từ giúp câu cung cấp nhiều thông tin hơn chủ ngữ là danh từ. trong 2 câu có chủ ngữ là một cụm danh từ, chủ ngữ không chỉ cung cấp thông tin về chủ thể của hành động (em bé) mà còn cho thấy ý nghĩa về số lượng (một) và đặc điểm rất tội nghiệp, nhỏ bé, đáng thương của em (đáng thương, bụng đói rét; nhỏ, đầu trần, chân đi đất). Từ đó, câu văn còn cho thấy thái độ thương cảm, xót xa của người kể chuyện với cảnh ngộ đáng thương, khốn khổ của cô bé bán diêm.
Câu 4 (trang 67 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):
a.
– Chủ ngữ là danh từ “gió”. Mở rộng chủ ngữ thành cụm danh từ:
+ gió lạnh,
+ từng cơn gió,
+ từng cơn gió lạnh,
+ những cơn gió mùa đông,
+ gió mùa đông,…
b.
– Chủ ngữ là danh từ “lửa”. Mở rộng chủ ngữ thành cụm danh từ:
+ ngọn lửa ấy,
+ lửa trong lò, …
Câu 5 (trang 67 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):
Gợi ý:
– Đóng vai là nhà văn để sáng tạo, phát triển thêm một chi tiết nghệ thuật có trong tác phẩm: Cảnh cô bé bán diêm gặp lại người bà của mình. Cảnh này trong tác phẩm được nhà văn viết như sau: “Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe dọa họ nữa. Họ đã về chầu Thượng đế”.
– Miêu tả chi tiết hơn khung cảnh hai bà cháu gặp nhau; miêu tả ngoại hình, hành động và lời nói của các nhân vật, …
– Dung lượng: 5-7 câu.
– Đoạn văn có ít nhất một cụm danh từ làm thành phần chủ ngữ của câu.
Phân Tích Yêu Cầu
Bài tập Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 66 yêu cầu chúng ta nhận diện và phân tích cấu trúc của cụm danh từ trong các câu cho sẵn. Cụ thể, chúng ta cần xác định danh từ trung tâm và các bộ phận phụ trước, sau bổ sung ý nghĩa cho danh từ đó. Ngoài ra, bài tập còn hướng dẫn cách mở rộng danh từ đơn lẻ thành cụm danh từ để câu văn giàu thông tin hơn, đồng thời phân tích vai trò của cụm danh từ khi làm chủ ngữ trong câu. Câu cuối cùng là một bài tập sáng tạo, yêu cầu vận dụng kiến thức về cụm danh từ để viết một đoạn văn ngắn.
Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng
Để hoàn thành tốt bài tập này, chúng ta cần nắm vững khái niệm về cụm danh từ.
Cụm danh từ là một tập hợp các từ có ý nghĩa tương tự như một danh từ đơn. Nó bao gồm một danh từ trung tâm (gọi là danh từ chính) và các từ ngữ phụ thuộc đi kèm. Các từ ngữ phụ thuộc này có thể đứng trước hoặc đứng sau danh từ trung tâm để bổ sung ý nghĩa về số lượng, chất lượng, vị trí, hoặc các đặc điểm khác.
Cấu trúc chung của cụm danh từ:
- Phần phụ trước + Danh từ trung tâm + Phần phụ sau
Trong đó:
- Danh từ trung tâm: Là từ hạt nhân, mang ý nghĩa cốt lõi của cụm từ.
- Phần phụ trước: Thường là các từ chỉ số lượng (ví dụ: một, hai, nhiều, vài, tất cả, các), các từ hạn định (ví dụ: này, kia, ấy).
- Phần phụ sau: Thường là các cụm tính từ, cụm giới từ, hoặc các mệnh đề quan hệ, bổ sung ý nghĩa miêu tả, xác định cho danh từ trung tâm (ví dụ: của tôi, trên trời, đang bay, xinh xắn).
Ví dụ minh họa:
- Trong cụm “tất cả các ngọn nến”:
- Danh từ trung tâm: ngọn nến
- Phần phụ trước: tất cả các (chỉ số lượng và phạm vi)
- Trong cụm “những ngôi sao trên trời”:
- Danh từ trung tâm: ngôi sao
- Phần phụ trước: những (chỉ số lượng)
- Phần phụ sau: trên trời (chỉ vị trí, miêu tả)
Việc sử dụng cụm danh từ giúp câu văn trở nên chi tiết, sinh động và cung cấp nhiều thông tin hơn so với chỉ dùng danh từ đơn. Khi làm chủ ngữ, cụm danh từ có thể diễn tả đầy đủ hơn về đối tượng được nói đến, bao gồm cả đặc điểm, số lượng, và các thông tin bổ sung khác.
Hướng Dẫn Giải Chi Tiết
Chúng ta sẽ lần lượt giải quyết từng câu hỏi trong bài Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 66.
Câu 1: Nhận diện cụm danh từ
a. Phân tích “khách qua đường” và “lời chào hàng của em”
- Với “khách qua đường”:
- Danh từ trung tâm là “khách”.
- Phần phụ sau là “qua đường”. Cụm từ này bổ sung ý nghĩa, xác định rõ loại khách nào (khách đi ngang qua, không quen biết).
- Với “lời chào hàng của em”:
- Danh từ trung tâm là “lời”.
- Phần phụ sau là “chào hàng của em”. Cụm từ này miêu tả, xác định rõ loại lời nói đó là gì (lời chào hàng) và của ai (của em).
- Với “khách qua đường”:
b. Phân tích “tất cả các ngọn nến” và “những ngôi sao trên trời”
- Với “tất cả các ngọn nến”:
- Danh từ trung tâm là “ngọn nến”.
- Phần phụ trước là “tất cả các”. Cụm từ này chỉ rõ số lượng (tất cả) và phạm vi (các) của những ngọn nến được đề cập.
- Với “những ngôi sao trên trời”:
- Danh từ trung tâm là “ngôi sao”.
- Phần phụ trước là “những”. Từ này chỉ số lượng (nhiều, không xác định cụ thể).
- Phần phụ sau là “trên trời”. Cụm từ này miêu tả, xác định vị trí của những ngôi sao.
- Với “tất cả các ngọn nến”:
Câu 2: Tạo cụm danh từ khác
Bài tập này yêu cầu mở rộng từ danh từ trung tâm “ngôi nhà” với các từ phụ.
- Danh từ trung tâm: ngôi nhà
- Mở rộng với phần phụ trước và sau:
- Thêm phần phụ trước chỉ số lượng: hai ngôi nhà, những ngôi nhà.
- Thêm phần phụ sau miêu tả: ngôi nhà xinh xắn, ngôi nhà cổ kính.
- Thêm phần phụ sau chỉ sự sở hữu: ngôi nhà của tôi, ngôi nhà của họ.
- Kết hợp cả hai: hai ngôi nhà xinh xắn ấy, những ngôi nhà trên đồi kia.
- Các ví dụ khác có thể là: những ngôi nhà ấy, ngôi nhà xinh xắn kia, ngôi nhà của tôi.
Câu 3: Vai trò của cụm danh từ khi làm chủ ngữ
a. So sánh chủ ngữ “em bé” và “em bé đáng thương, bụng đói rét”
- Khi chủ ngữ là danh từ “em bé”: Câu chỉ nêu thông tin cơ bản về đối tượng thực hiện hành động.
- Khi chủ ngữ là cụm danh từ “em bé đáng thương, bụng đói rét”: Câu cung cấp nhiều thông tin hơn. Cụm danh từ này không chỉ cho biết chủ thể là “em bé” mà còn miêu tả chi tiết đặc điểm ngoại hình và hoàn cảnh của em (đáng thương, bụng đói rét). Điều này giúp người đọc hình dung rõ hơn về tình cảnh đáng thương của nhân vật.
b. So sánh chủ ngữ “em gái” và “một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất”
- Khi chủ ngữ là danh từ “em gái”: Câu chỉ thông báo về hành động của một đối tượng là em gái.
- Khi chủ ngữ là cụm danh từ “một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất”: Cụm danh từ này cung cấp thông tin phong phú hơn. Nó cho biết số lượng (một), đặc điểm ngoại hình và trang phục (nhỏ, đầu trần, chân đi đất). Nhờ đó, câu văn khắc họa rõ nét hơn hình ảnh cô bé tội nghiệp, thiếu thốn, đang trong hoàn cảnh khó khăn.
Mẹo kiểm tra: Để nhận biết sự khác biệt, hãy đọc hai câu với hai dạng chủ ngữ khác nhau và cảm nhận xem câu nào cung cấp nhiều thông tin, hình ảnh cụ thể và sinh động hơn về chủ thể.
Lỗi hay gặp: Nhầm lẫn giữa danh từ đơn và cụm danh từ, hoặc không nhận ra các từ phụ bổ sung ý nghĩa cho danh từ trung tâm.
Câu 4: Mở rộng chủ ngữ thành cụm danh từ
a. Mở rộng chủ ngữ “gió”
- Chủ ngữ đơn: gió
- Mở rộng bằng cách thêm từ phụ trước: gió lạnh, từng cơn gió, những cơn gió.
- Mở rộng bằng cách thêm từ phụ sau: gió mùa đông, gió thổi mạnh.
- Kết hợp: từng cơn gió lạnh, những cơn gió mùa đông.
b. Mở rộng chủ ngữ “lửa”
- Chủ ngữ đơn: lửa
- Mở rộng bằng cách thêm từ phụ trước: ngọn lửa, hai ngọn lửa.
- Mở rộng bằng cách thêm từ phụ sau: lửa trong lò, lửa bập bùng.
- Kết hợp: ngọn lửa ấy, lửa trong lò.
Câu 5: Sáng tạo đoạn văn
Dựa trên gợi ý về cảnh cô bé bán diêm gặp lại bà, chúng ta sẽ viết một đoạn văn ngắn, sử dụng cụm danh từ làm chủ ngữ.
Đoạn văn tham khảo:
Thế là cô bé đã gặp được bà. Chưa bao giờ em thấy bà to lớn và đẹp lão như thế này. Khuôn mặt hiền từ phúc hậu, mái tóc bạc phơ, bà nở nụ cười thật tươi và dắt tay em về trời. Em đã gặp được tất cả các thiên thần bé xíu, xinh xinh. Mỗi thiên thần có một đôi cánh trắng toát, mượt mà đằng sau lưng. Trên tay họ là những chiếc kèn để thổi chào mừng em. Cô bé rất háo hức. Vừa đi, em vừa nhảy chân sáo. Có lẽ lâu lắm rồi, em mới được thực sự là một đứa trẻ như bây giờ. Cổng thiên đường rộng lớn, sáng lên một màu vàng lấp lánh. Nó mở ra một vùng đất rộng mênh mông, tươi đẹp, có biết bao nhiêu là hoa. Cô bé đứng sững lại trong giây lát rồi từ từ tiến vào trong thiên đường. Ở đây có Thượng đế chí nhân, có rất nhiều người, họ vui vẻ, thân thiện. Chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe dọa em nữa. Em cảm thấy hạnh phúc vô cùng!
Trong đoạn văn này, các cụm danh từ được in đậm như tất cả các thiên thần bé xíu, xinh xinh, mỗi thiên thần, một đôi cánh trắng toát, mượt mà đằng sau lưng, những chiếc kèn, một đứa trẻ, một màu vàng lấp lánh đều đóng vai trò là chủ ngữ, giúp câu văn miêu tả chi tiết và giàu hình ảnh hơn về thế giới thiên đường mà cô bé bán diêm đã đến.
Đáp Án/Kết Quả
- Câu 1: Đã xác định được các cụm danh từ và phân tích cấu trúc danh từ trung tâm cùng các bộ phận phụ trước, sau trong các ví dụ cho sẵn.
- Câu 2: Đã tạo ra các cụm danh từ khác nhau từ danh từ “ngôi nhà” bằng cách thêm các từ phụ trước và sau.
- Câu 3: Nhận thức rõ ràng rằng cụm danh từ khi làm chủ ngữ giúp cung cấp nhiều thông tin chi tiết hơn về số lượng, đặc điểm của chủ thể so với danh từ đơn.
- Câu 4: Đã mở rộng thành công chủ ngữ đơn “gió” và “lửa” thành các cụm danh từ phong phú hơn.
- Câu 5: Hoàn thành đoạn văn sáng tạo, có sử dụng cụm danh từ làm chủ ngữ, miêu tả cảnh cô bé bán diêm gặp bà trong thế giới thiên đường.
Conclusion
Qua bài Thực hành tiếng Việt lớp 6 trang 66 này, chúng ta đã nắm vững kiến thức về cụm danh từ, bao gồm cấu tạo, chức năng và vai trò của nó trong câu, đặc biệt khi làm chủ ngữ. Việc sử dụng cụm danh từ một cách hiệu quả sẽ giúp các em diễn đạt ý tưởng một cách rõ ràng, chi tiết và sinh động hơn, làm cho bài viết của mình trở nên hấp dẫn và giàu sức biểu cảm. Hãy tiếp tục luyện tập để sử dụng thành thạo công cụ ngữ pháp quan trọng này nhé!
Ngày chỉnh sửa nội dung mới nhất January 14, 2026 by Thầy Đông
Thầy Đông – Giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, giáo viên luyện thi THPT
Thầy Đông bắt đầu sự nghiệp tại một trường THPT ở quê nhà, sau đó trúng tuyển giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội nhờ chuyên môn vững và kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Với nhiều năm đồng hành cùng học sinh, thầy được biết đến bởi phong cách giảng dạy rõ ràng, dễ hiểu và gần gũi. Hiện thầy giảng dạy tại dehocsinhgioi, tiếp tục truyền cảm hứng học tập cho học sinh cấp 3 thông qua các bài giảng súc tích, thực tiễn và giàu nhiệt huyết.
