Hướng Dẫn Giải Chi Tiết Vở Bài Tập Tiếng Việt Lớp 5 Bài 2: Khúc Hát Ru Những Em Bé Lớn Trên Lưng Mẹ (Kết Nối Tri Thức)
Trong chương trình Tiếng Việt lớp 5, bài học “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” thuộc bộ sách Kết nối tri thức mang đến những kiến thức quý báu về văn học và kỹ năng viết. Bài viết này sẽ cung cấp lời giải chi tiết cho Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5, Tập 2, trang 9, 10, 11, giúp các em học sinh nắm vững cách viết mở bài và kết bài, đặc biệt là mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng, đồng thời hiểu sâu hơn về ý nghĩa của bài thơ.
Đề Bài
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 9 Bài 1: Nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài.
a. Mở bài
| Các cách mở bài | Những điểm khác nhau |
|---|---|
| Mở bài trực tiếp | Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ. |
| Mở bài gián tiếp | Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp, được làm quen với sóng xanh, nắng vàng ngay từ thuở ấu thơ. Đứa nào cũng biết bơi lội, nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm của bọn trẻ chúng tôi. |
b. Kết bài
| Các cách kết bài | Những điểm khác nhau |
|---|---|
| Kết bài không mở rộng | Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục. |
| Kết bài mở rộng | Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng thì mới có thể trở thành anh chàng bơi lội giỏi giang như thế. Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi? |
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 10 Bài 2: Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển theo cách của em.
– Mở bài: …………………………………………………………………..
– Kết bài: ………………………………………………………………….
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài 3: Trả lời các câu hỏi sau:
a. Theo em, khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách nào?
b. Theo em, khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?
Đọc mở rộng
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt và viết thông tin vào phiếu đọc sách.
Vận dụng
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Viết 1 – 2 câu về một việc tốt mà em đã làm hoặc em mong muốn được làm cho cộng đồng.
Phân Tích Yêu Cầu
Bài tập này yêu cầu học sinh phân biệt và thực hành hai dạng mở bài (trực tiếp và gián tiếp) cùng hai dạng kết bài (không mở rộng và mở rộng) trong bài văn tả người. Cụ thể, các em cần:
- So sánh điểm khác biệt giữa các ví dụ mở bài và kết bài đã cho.
- Tự viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho một bài văn tả người đã học (Chú bé vùng biển).
- Nêu các phương pháp giới thiệu người được tả khi viết mở bài gián tiếp.
- Xác định các hướng mở rộng khi viết kết bài mở rộng.
- Thực hành đọc và ghi chép thông tin về người tốt, việc tốt.
- Viết một đoạn ngắn về việc tốt đã làm hoặc mong muốn làm.
Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng
1. Mở bài và Kết bài trong Văn Tả Người
- Mở bài: Là phần mở đầu của bài văn, giới thiệu về đối tượng cần tả. Có hai cách mở bài chính:
- Mở bài trực tiếp: Giới thiệu ngay vào người hoặc sự vật sẽ tả.
- Mở bài gián tiếp: Giới thiệu qua một sự việc, một đặc điểm, hoặc một suy nghĩ có liên quan đến người hoặc sự vật sẽ tả, sau đó mới giới thiệu trực tiếp đối tượng.
- Kết bài: Là phần kết thúc bài văn, thường nêu cảm nghĩ của người viết về đối tượng. Có hai cách kết bài chính:
- Kết bài không mở rộng: Chỉ tóm tắt lại nội dung chính hoặc nêu cảm nghĩ đơn giản về đối tượng.
- Kết bài mở rộng: Nêu thêm suy nghĩ, cảm xúc, mong ước của người viết hoặc liên hệ với những vấn đề rộng lớn hơn.
2. Bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”
Bài thơ là lời ru của người mẹ Tà-ôi gửi cho con, đồng thời thể hiện ý chí chiến đấu kiên cường, bất khuất của người dân miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ. Bài thơ ca ngợi tình yêu con, tình yêu quê hương đất nước và tinh thần hy sinh vì độc lập, tự do.
Hướng Dẫn Giải Chi Tiết
Trả lời Bài 1 (Trang 9): Nêu những điểm khác nhau giữa các cách mở bài và kết bài.
a. Mở bài
| Các cách mở bài | Những điểm khác nhau |
|---|---|
| Mở bài trực tiếp | Thắng, con cá vược của thôn Bần, là địch thủ bơi lội đáng gờm nhất của bọn trẻ. |
| Mở bài gián tiếp | Chúng tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng biển tuyệt đẹp, được làm quen với sóng xanh, nắng vàng ngay từ thuở ấu thơ. Đứa nào cũng biết bơi lội, nhưng chỉ có Thắng mới được gọi là con cá vược của thôn Bần và là địch thủ bơi lội đáng gờm của bọn trẻ chúng tôi. |
Phân tích:
- Mở bài trực tiếp: Đi thẳng vào giới thiệu nhân vật Thắng, gọi Thắng là “con cá vược” và là “địch thủ bơi lội đáng gờm”. Cách này ngắn gọn, đi thẳng vào vấn đề.
- Mở bài gián tiếp: Bắt đầu bằng việc giới thiệu về khung cảnh nơi sinh sống (vùng biển đẹp, sóng xanh, nắng vàng), nêu đặc điểm chung của mọi người (ai cũng biết bơi lội), sau đó mới giới thiệu Thắng là người bơi giỏi nhất, là “con cá vược”. Cách này tạo sự tò mò, dẫn dắt người đọc từ cảnh vật, hoàn cảnh đến nhân vật, làm cho câu chuyện trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.
- Điểm khác nhau cốt lõi: Mở bài gián tiếp có tính dẫn dắt, gợi mở, tạo sự lôi cuốn hơn so với mở bài trực tiếp đi thẳng vào vấn đề.
b. Kết bài
| Các cách kết bài | Những điểm khác nhau |
|---|---|
| Kết bài không mở rộng | Bọn trẻ đứng trên bờ nhìn nó lặn vừa ghen vừa phục. |
| Kết bài mở rộng | Bọn trẻ chúng tôi đứng trên bờ nhìn nó lặn mà lòng đầy thán phục. Tôi thầm nghĩ hẳn là Thắng phải yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng thì mới có thể trở thành anh chàng bơi lội giỏi giang như thế. Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi? |
Phân tích:
- Kết bài không mở rộng: Chỉ đơn giản nêu lên cảm xúc của đám trẻ là “ghen vừa phục” khi nhìn Thắng bơi lặn.
- Kết bài mở rộng: Không chỉ nêu cảm xúc “thán phục”, mà còn đi sâu vào suy nghĩ, suy đoán về tình yêu biển cả của Thắng (“yêu sóng, yêu gió, yêu cái mặn mòi của nước biển vô cùng”). Cuối cùng, tác giả còn đặt câu hỏi tu từ, gợi mở cho người đọc cùng suy ngẫm (“Hẳn là các bạn cũng có chung cảm nghĩ như tôi?”). Cách này làm cho bài văn giàu cảm xúc, ý nghĩa hơn và để lại ấn tượng sâu sắc.
- Điểm khác nhau cốt lõi: Kết bài mở rộng đi sâu vào suy nghĩ, cảm xúc, liên hệ, tạo ấn tượng và ý nghĩa sâu sắc hơn so với kết bài không mở rộng chỉ tóm tắt.
Trả lời Bài 2 (Trang 10): Viết mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển theo cách của em.
– Mở bài gián tiếp:
Thôn Bần là thôn nổi tiếng nhất vùng với nghề đánh cá, dệt lưới cá. Nhà nhà người người cứ truyền nhau nghề này không biết bao nhiêu đời, bao nhiêu thế hệ. Đặc biệt trong thôn không ai không biết cậu bé Thắng – người được mệnh danh là địch thủ bơi lội so với đám trẻ trong làng.
– Kết bài mở rộng:
Nhìn Thắng lặn ngụp, bọn trẻ ngạc nhiên, đắm đuối theo dõi những bọt khí, những đợt sóng lăn tăn cuồn cuộn. Chúng ước ao giá bản thân có thể bơi giỏi được như Thắng. Ở cái tuổi “nửa nạc nửa mỡ”, đứa thán phục tài nghệ, đứa ghen tị ra mặt với tài năng xuất thần của Thắng. Có lẽ so với bọn trẻ, Thắng gan dạ và vất vả, đảm đương và lo toan hơn chúng rất nhiều. Âu cũng là xứng đáng, hợp tình với bọn trẻ.
Trả lời Bài 3 (Trang 11): Trả lời các câu hỏi sau:
a. Theo em, khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách nào?
Khi viết mở bài gián tiếp, có thể giới thiệu người được tả bằng cách:
- Nêu suy nghĩ về sự việc, hoạt động, hoặc đặc điểm có liên quan đến người được tả, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
- Bày tỏ những mong muốn về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
- Bộc lộ những cảm xúc mãnh liệt, tha thiết với người được tả.
- Trích dẫn câu thơ, câu hát, danh ngôn về đức tính, công lao, hoặc hình ảnh của người được tả.
- Kể một câu chuyện, một ấn tượng sâu sắc, hoặc một kỷ niệm riêng giữa em và người được tả.
b. Theo em, khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng nào?
Khi viết kết bài mở rộng, nên mở rộng theo hướng:
- Nêu cảm nghĩ sâu sắc, chân thành về người được tả, những bài học, những điều tốt đẹp mà người đó để lại trong lòng mọi người.
- Bày tỏ những mong muốn, ước vọng về một tương lai tốt đẹp đến với người được tả.
- Bày tỏ về công lao, ý nghĩa, vai trò của người được tả đối với bản thân, gia đình, cộng đồng hoặc đất nước.
- Bày tỏ hi vọng, mong ước, hoặc lời hứa của bản thân đối với người được tả hoặc những điều họ đại diện.
- Kết bài tả người bằng cách liên hệ với một câu hát, một bài thơ, một câu danh ngôn hay một nhận xét khái quát, ý nghĩa về người được tả.
Kiến Thức/Nền Tảng Cần Dùng (Mở rộng)
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Đọc sách báo viết về người tốt, việc tốt và viết thông tin vào phiếu đọc sách.
Đây là hoạt động khuyến khích học sinh tìm hiểu về những tấm gương tốt trong xã hội. Học sinh cần tìm đọc các bài báo, câu chuyện về những người có hành động đẹp, việc làm ý nghĩa, sau đó ghi lại các thông tin chính như: Tên người/nhân vật, việc tốt đã làm, ý nghĩa của việc làm đó, cảm nghĩ của bản thân.
Vở bài tập Tiếng Việt lớp 5 Tập 2 trang 11 Bài tập: Viết 1 – 2 câu về một việc tốt mà em đã làm hoặc em mong muốn được làm cho cộng đồng.
Trả lời:
Việc tốt em đã làm cho cộng đồng: Hàng ngày đi học về, em đi học về dọc theo con đường nhỏ dẫn vào nhà. Hễ thấy rác, vỏ hộp, giấy vụn, cành cây,… em đều nhặt lên cho vào thùng rác gần nhà mình. Những việc này thật nhỏ nhoi và đơn giản, em có thể dễ dàng làm được mà không cần ai nhắc nhở. Em thấy việc làm của mình thật ý nghĩa, giúp cho nơi em ở thêm sạch đẹp.
Đáp Án/Kết Quả
- Bài 1: Học sinh phân biệt được mở bài trực tiếp và gián tiếp, kết bài không mở rộng và mở rộng dựa trên các ví dụ cụ thể. Mở bài gián tiếp có tính dẫn dắt, kết bài mở rộng có chiều sâu cảm xúc và ý nghĩa hơn.
- Bài 2: Học sinh tự sáng tạo mở bài gián tiếp và kết bài mở rộng cho bài Chú bé vùng biển, thể hiện khả năng vận dụng kiến thức đã học.
- Bài 3: Học sinh nắm được các phương pháp viết mở bài gián tiếp và các hướng mở rộng cho kết bài mở rộng.
- Đọc mở rộng: Học sinh rèn luyện kỹ năng đọc hiểu và tổng hợp thông tin từ các nguồn báo chí về người tốt, việc tốt.
- Vận dụng: Học sinh thể hiện sự quan tâm đến cộng đồng qua việc viết về hành động ý nghĩa đã thực hiện hoặc mong muốn thực hiện.
Bài học “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” không chỉ cung cấp kiến thức văn học mà còn rèn luyện kỹ năng viết văn miêu tả, giúp các em học sinh hoàn thiện khả năng diễn đạt và bày tỏ cảm xúc của mình một cách hiệu quả.
Ngày chỉnh sửa nội dung mới nhất January 14, 2026 by Thầy Đông
Thầy Đông – Giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, giáo viên luyện thi THPT
Thầy Đông bắt đầu sự nghiệp tại một trường THPT ở quê nhà, sau đó trúng tuyển giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội nhờ chuyên môn vững và kinh nghiệm giảng dạy thực tế. Với nhiều năm đồng hành cùng học sinh, thầy được biết đến bởi phong cách giảng dạy rõ ràng, dễ hiểu và gần gũi. Hiện thầy giảng dạy tại dehocsinhgioi, tiếp tục truyền cảm hứng học tập cho học sinh cấp 3 thông qua các bài giảng súc tích, thực tiễn và giàu nhiệt huyết.
